İskenderiye Kütüphanesi Nedir ve Neden Önemlidir?

İskenderiye Kütüphanesi, Antik Çağ'ın en büyük ve en önemli bilgi merkezi olan, Mısır'ın İskenderiye şehrinde kurulmuş efsanevi bir yapıdır. İçerisinde yaklaşık 900 bin el yazması parşömenin bulunduğu tahmin edilen bu merkez, hem bir kütüphane hem de dönemin en gelişmiş araştırma enstitüsü ve üniversitesi olarak kabul edilir.

İskenderiye Kütüphanesi Nedir ve Neden Önemlidir?

İskenderiye Kütüphanesi, insanlık tarihinin gördüğü en büyük "bilgi toplama" girişimidir. Kütüphanenin temel amacı, dünyadaki tüm dillerde yazılmış olan eserlerin bir kopyasını tek bir çatı altında toplamaktı. Öyle ki, İskenderiye limanına yanaşan her gemideki kitaplara el konulur, kütüphanede kopyaları çıkarılır ve orijinalleri kütüphanede kalırken kopyaları sahiplerine verilirdi.

Bu yapı sadece kitap deposu değil; matematikçilerin, astronomların, tıp doktorlarının ve filozofların devlet tarafından maaşa bağlanarak çalıştığı bir bilim merkeziydi. Öklid (matematiğin babası), Arşimet ve Dünya'nın çevresini hesaplayan Eratosthenes gibi dehalar burada çalışmalarını yürütmüştür.

İskenderiye Kütüphanesi Nerededir?

Antik İskenderiye Kütüphanesi, Mısır'ın kuzeyinde, Akdeniz kıyısında yer alan ve Büyük İskender tarafından kurulan İskenderiye şehrindedir. Kütüphane, "Museum" (Müzeler Sarayı) olarak adlandırılan kraliyet bölgesinin bir parçasıydı. Bugün antik kütüphanenin tam olarak hangi noktada olduğu arkeolojik olarak kesinleşmemiş olsa da, liman bölgesine yakın bir konumda olduğu bilinmektedir.

İskenderiye Kütüphanesi Kim Tarafından Kurulmuştur?

Kütüphanenin temelleri, Büyük İskender'in generallerinden biri olan ve onun ölümünden sonra Mısır'da hüküm süren I. Ptolemaios Soter tarafından M.Ö. 300'lü yılların başında atılmıştır. Ancak kütüphanenin gerçek anlamda bir bilim merkezine dönüşmesi ve en parlak dönemine ulaşması oğlu II. Ptolemaios Filadelfos zamanında gerçekleşmiştir. Ptolemaios hanedanı, sanatı ve bilimi destekleyerek kütüphaneyi o dönemin entelektüel dünyasının merkezi haline getirmişlerdir.

İskenderiye Kütüphanesi Nasıl Yok Oldu?

Kütüphanenin yok oluşu tarihteki en büyük kültürel trajedilerden biridir ve tek bir olaydan ziyade bir dizi yıkımın sonucudur. Başlıca iddialar şunlardır:

• Sezar'ın Kuşatması: M.Ö. 48 yılında Jül Sezar'ın gemileri yakması sırasında alevlerin kütüphaneye sıçraması.
• Dini Çatışmalar: M.S. 391 yılında Hristiyanlık yayılırken, "pagan" kültürüne ait olduğu gerekçesiyle mabedlerin ve kütüphanenin tahrip edilmesi.
• Siyasi İhmal: Roma İmparatorluğu'nun ekonomik ve siyasi çöküşüyle bütçenin kesilmesi ve parşömenlerin bakımsızlıktan yok olması.

Yeni İskenderiye Kütüphanesi (Bibliotheca Alexandrina)

Antik kütüphanenin mirasını yaşatmak amacıyla, 2002 yılında eski kütüphanenin bulunduğu varsayılan alanın yakınında Bibliotheca Alexandrina açılmıştır. UNESCO ve Mısır hükümetinin iş birliğiyle inşa edilen bu modern bina, devasa güneş diski şeklindeki mimarisi ve milyonlarca kitabı barındırma kapasitesiyle antik ruhu modern dünyaya taşımayı amaçlar.