Citizen Kane Filmi Ne Zaman Vizyona Girdi? Konusu Nedir?

Orson Welles’in başyapıtı “Citizen Kane” (Yurttaş Kane), 1 Mayıs 1941 tarihinde New York’taki Palace Theatre’da gösterime girerek sinema tarihine adını yazdırmıştır . Film, bir gazete patronunun görkemli malikanesinde tek başına ölmesiyle başlar ve ölüm döşeğinde ağzından dökülen gizemli son sözü “Rosebud”un (Kamelya Tomurcuğu) peşine düşen bir gazetecinin, onun çalkantılı hayatını farklı tanıkların gözünden araştırmasını konu alır .

Vizyon Tarihi: 1941’de Sinema Tarihini Değiştiren Prömiyer

“Citizen Kane”, 25 yaşındaki dahi yönetmen Orson Welles’in ilk uzun metrajlı filmi olarak beyazperdeye yansımıştır . Filmin gösterim süreci iki önemli tarihten oluşur:

• İlk Gösterim (Prömiyer): 1 Mayıs 1941 – New York’taki Palace Theatre .
• ABD Genel Vizyon: 5 Eylül 1941 .

Film, vizyona girdiği dönemde dönemin en güçlü medya patronlarından William Randolph Hearst’in öfkesini üzerine çekmiştir. Hearst, filmde kendisinin ve sevgilisi Marion Davies’in hicvedildiğini düşünerek filmin yapımını ve dağıtımını engellemeye çalışmış, bu nedenle “Citizen Kane” birçok sinemada gösterime girememiş ve ticari anlamda beklenen başarıyı yakalayamamıştır.

Konusu: “Rosebud”un Peşinde Bir İktidar Hikâyesi

“Citizen Kane”, zenginlik ve gücün doruklarına ulaşmış ancak hayatının sonunda yapayalnız kalmış bir adamın portresidir. Film, gazete patronu Charles Foster Kane’in (Orson Welles) Florida’daki ihtişamlı malikanesi “Xanadu”da ölümüyle başlar . Kane’in son nefesinde fısıldadığı tek kelime, bir gizemin fitilini ateşler: “Rosebud” (Kamelya Tomurcuğu) .

Bu gizemli kelimenin anlamını araştırmakla görevlendirilen gazeteci Jerry Thompson, Kane’in hayatındaki kilit kişilerle görüşerek onun portresini parça parça bir araya getirir . Thompson’ın görüştüğü kişiler ve Kane’in hayatındaki dönüm noktaları şunlardır:

• Çocukluğu ve Yükselişi: Kane, yoksul bir aileden gelir. Colorado’daki ailesinin pansiyonunda bulunan altın madeni sayesinde zengin olur ve bir bankacının vesayeti altında doğuya, eğitim almaya gönderilir. Çocukken oynadığı kızağın adı “Rosebud”dur .
• Gazetecilik İmparatorluğu: 25 yaşında servetinin kontrolünü eline alan Kane, sansasyonel habercilik anlayışıyla New York Inquirer gazetesini satın alarak medya imparatorluğunu kurar .
• İlk Evliliği ve Siyasi Hırsı: ABD Başkanı’nın yeğeni Emily Norton ile evlenir ve New York Valiliği’ne aday olur. Ancak bir şarkıcıyla yaşadığı ilişki, hem evliliğini hem de siyasi kariyerini bitirir .
• İkinci Evliliği ve Düşüşü: Yeteneksiz şarkıcı Susan Alexander ile evlenen Kane, onu opera yıldızı yapmak için tüm gücünü kullanır ancak büyük bir rezalet yaşanır. Susan, Kane’i terk eder.
• Yalnızlık ve Ölüm: Susan’ın gidişinden sonra Kane, Xanadu’da giderek yalnızlaşır ve tüm dünyadan koparak hayatını kaybeder.

Filmin unutulmaz final sahnesinde, Kane’in Xanadu’daki eşyaları tasnif edilirken, işçiler tarafından “değersiz” bulunan bir kızak, fırına atılır. Kızağın üzerindeki yazı alevlerin arasında belirir: “Rosebud” .

Bunları Biliyor muydunuz? “Citizen Kane” Hakkında İlginç Bilgiler

• Sinema Tarihinin Zirvesi: “Citizen Kane”, İngiliz Film Enstitüsü (BFI) tarafından yayınlanan Sight & Sound dergisinin “Tüm Zamanların En İyi Filmi” anketinde yıllarca birinci sırada yer almış ve sinema tarihinin en çok övgü alan yapımı olmuştur.
  
  
• Tek Oscar’ı Senaryoya Gitti: 9 dalda Akademi Ödülü’ne (Oscar) aday gösterilen film, yalnızca En İyi Özgün Senaryo dalında ödül kazanmıştır.
  
  
• Yenilikçi Sinematografi: Film, “derin odak” (deep focus) tekniğinin ustalıklı kullanımıyla ünlüdür. Görüntü yönetmeni Gregg Toland, bu teknik sayesinde ekranda hem ön plandaki hem de arka plandaki nesnelerin aynı anda keskin görünmesini sağlamıştır.
  
  
• Gerçek Hayattaki “Rosebud” İddiası: Bazı kaynaklara göre Orson Welles, filmi yapmadan önce Hearst’ün sevgilisi Marion Davies’in özel bölgesi için kullandığı takma ismi öğrenmiş ve “Rosebud”u bu skandal bilgi üzerine kurgulamıştır.

“Citizen Kane” sadece bir film değil; anlatım teknikleri, görsel dili ve derin karakter tahliliyle sinema sanatının başucu eserlerinden biridir. Bir medya imparatorunun yükselişi, düşüşü ve yitirdiği masumiyetinin hikâyesi, yıllar geçtikçe anlamını yitirmeyen evrensel bir trajedi olarak beyazperdedeki yerini korumaktadır.